Werken als radiotherapeutisch laborant

De radiotherapie beschikt over 2 eigen CT-scanners. Na de diagnostiek maken wij namelijk onze eigen CT-scan voor het opstellen van een bestralingsplan. Als radiotherapeutisch laborant kun je jouw werkzaamheden uitbreiden met het werken op de CT. Door bijzondere instellingen en het bedenken van de meest comfortabele houding voor de patiënt, kun je hier jouw creativiteit kwijt. Ook prikken de laboranten zelf de infusen om contrastvloeistof toe te dienen en worden kleine tatoeagepuntjes gezet ten behoeve van de positionering.

Dit team van laboranten zorgt ervoor dat de verschillende soorten beeldvorming van CT, MRI en PET scans aan elkaar worden gekoppeld. Vervolgens worden door de laborant zelfstandig de kritieke organen ingetekend. Met deze ingetekende en gematchte beelden kan de arts verder om het doelgebied in te tekenen. Daarnaast wordt op de beeldverwerking ook de basis gelegd voor het online intekenen op de MRLinac. Doordat bijvoorbeeld de prostaat op de beeldverwerking regelmatig wordt ingetekend, ben je goed getraind om ook de prostaat in te tekenen terwijl de patiënt op de behandeltafel ligt van de MRLinac.

Bij het UMC Utrecht staan 9 operationele versnellers van Elekta, op locatie Soestwetering 2. Behandelingen variëren van 1 tot 35 behandeldagen en zijn gericht op genezing (curatief), pijnbestrijding of beperking van de ziekteverschijnselen (palliatief). De bestralingsbehandeling gaat vooraf aan “on-line positieverificatie” met behulp van een snelle 3D of 4D controlescan waarbij we de positie van de tumor en de ligging van de patiënt goed in beeld brengen, tot wel 1 mm. Een gemiddelde bestralingsafspraak duurt 15 minuten, voldoende tijd voor contact met de patiënt. Je werkt samen met 2 andere laboranten op een toestel.

Op het gebied van brachytherapie is het UMC Utrecht een wereldwijde koploper. De brachytherapie beschikt over een behandelkamer en HDR-bestralingsruimte met eigen MRI, we kunnen direct adaptief handelen tijdens procedures. We maken gebruik van een eigen 3D printer voor oppervlakte en inwendige applicaties. Brachylaboranten zijn ingewerkt in onder andere planning, MRI, 3D design en printing. Op de stralingsunit beschikken wij over 2 verpleegkamers waar de brachytherapie patiënten verblijven. In een van deze kamers staat de PDR-bestralingsapparatuur, voor bestralingen die per uur gegeven worden.

Op de mouldroom maken we alles wat nodig is om patiënten zo comfortabel en zo nauwkeurig mogelijk te kunnen behandelen. Zo maken we verschillende soorten maskers, gebruiken we vacuüm matrassen en dagen we onszelf uit om problemen te zien als uitdagende vraagstukken. Hier vind je ook de 3D printer en diverse gereedschappen om moulds en applicaties te kunnen maken. Handen uit de mouwen dus om creatief en oplossingsgericht te denken en te werken. We werken daarbij veel samen met de collega’s van de CT’s en de MRI’s.

De afdeling beschikt over 3 Philips MRI-scanners: twee 1.5 Tesla (waarvan 1 gebruikt voor de brachytherapie) en een 3.0 Tesla. Als laborant verricht je zelfstandig verschillende vormen van MRI-onderzoek als voorbereiding op de bestraling of na afloop van de bestraling als follow-up. Een ander interessant onderdeel van een MRI-onderzoek is het verrichten van de MR-only workflow bij bepaalde tumorsites: Tijdens dit onderzoek wordt een MRI-scan gemaakt waaruit een pseudo-CT gereconstrueerd wordt. Hierop wordt vervolgens het bestralingsplan gemaakt. 

Als laborant ga je met complexe 3D berekeningssoftware een plan maken. Je bepaalt vanuit welke kanten en hoe lang het bestralingstoestel moet stralen. Je wilt in het doelgebied de voorgeschreven dosis krijgen en in de omliggende organen zo min mogelijk dosis. Doel is om zo de bijwerkingen zoveel mogelijk te beperken. Het is een uitdaging om voor iedere patiënt, binnen de gestelde kaders, de meest optimale oplossing te vinden. Je bent als laborant samen met de arts en klinisch fysicus vaak probleemoplossend bezig wat het werk zeer uitdagend maakt.

De MRLinac is een uitvinding van het UMC Utrecht. In 2008 is voor het eerst in de wereld in Utrecht met een prototype aangetoond dat het mogelijk is om MRI-beelden te maken tijdens de bestralingsbehandeling. We beschikken inmiddels over 3 MRLinac’s, waarvan er 2 beschikbaar zijn voor het behandelen van patiënten. 1 MR-Linac wordt vooral gebruikt voor onderzoek. Op de MRLinac werk je samen met radiotherapeuten, arts-assistenten en klinisch fysici. Bij iedere behandeling wordt op een nieuwe MRI scan het doelgebied en OAR’s ingetekend, een nieuw bestralingsplan gemaakt en vervolgens direct bestraald. Als radiotherapeutisch laborant ben je ook nauw betrokken bij de innovaties op de MRLinac.

Jaarlijks krijgen er ongeveer 600 kinderen in Nederland kanker. Zij worden behandeld in het Prinses Máxima Centrum en komen voor bestraling naar het UMC Utrecht. Een speciaal kinderteam van laboranten doet de behandelingen van kinderen, schildert de maskers en is expert op het gebied van de behandeling van kinderen en het begeleiden van ouders of verzorgers in het behandeltraject. Zo is er bij deze versneller een speciaal plekje voor ouders of verzorgers met zicht op het kind en de mogelijkheid om met ze te communiceren.